​

1. Papiller Tiroid Kanseri: En Sık Görülen ve En İyi Prognozlu Tip

 

Papiller tip, tüm tiroid kanserlerinin yaklaşık %80'ini oluşturur. Bu özelliğiyle en sık karşılaşılan türdür.

• Kimlerde Görülür?: Genellikle 20-50 yaş arasında ortaya çıkar ve kadınlarda erkeklere oranla 3 kat daha fazla görülür. Aynı zamanda 14 yaşından küçük çocuklarda görülen en yaygın tiroid kanseri türüdür.

• Özellikleri ve Teşhisi: Bu kanser türü oldukça yavaş seyredebilir. Bazen 30 yıl gibi uzun bir süre boyunca hiç büyümeden, 1 cm'nin altında kalarak belirti vermeyebilir. Bu nedenle, genellikle başka bir sebeple (örneğin guatr) yapılan tiroid ameliyatları sırasında tesadüfen bulunur. Son yıllarda, check-up programları sırasında yapılan hassas ultrasonografi tetkikleri ile daha sık teşhis edilmeye başlanmıştır. Türkiye'de yapılan bir çalışmaya göre, genel nüfusun %2'sinde bu tip kanser mevcuttur ve bu kişiler hasta olduklarını bilmemektedir. Japonya ve Finlandiya gibi bazı ülkelerde bu oran, halkın %30'una kadar çıkabilmektedir. Bu durumun, yüksek miktarda deniz ürünü tüketimiyle alınan aşırı iyodun tiroid bezinde iltihaplanmaya yol açmasıyla ilişkili olduğu düşünülmektedir.

• Tedavi Yaklaşımı: Papiller kanserin temel tedavisi cerrahidir ve total tiroidektomi (tiroid bezinin tamamen alınması) ile tedavi edilmelidir.

  • Ameliyat sonrası, eğer kanser 10 mm'den küçük bir "mikrokanser" ise, hastalara sadece tiroid hormonu verilmesi genellikle yeterli görülür.

  • Ancak kanser lenf bezlerine sıçramışsa, tiroidi çevreleyen kapsüle ulaşmışsa veya çapı 10 mm'den büyükse, ameliyattan 6 hafta sonra

    radyoaktif iyod tedavisi uygulanmalıdır. Bu tedavi, hastalığın nüksetme olasılığını azaltır.

  • Eğer boyundaki lenf bezlerinde tutulum varsa, bu lenf bezlerinin de tiroid ile birlikte bir blok halinde çıkarılması gerekir. Bu işleme

    fonksiyonel boyun lenf disseksiyonu adı verilir.

• Takip Süreci: Hastaların takibi, kandaki TSH ve Tiroglobulin değerleri ile yapılır. TSH, hastanın aldığı hormon miktarını gösterirken, Tiroglobulin değerinin "0" civarında olması hastalığın başarıyla tedavi edildiğinin bir göstergesidir. Ancak bazı durumlarda Tiroglobulin değeri yükselmeden de hastalık geri gelebilir.

• Yaşam Beklentisi ve Prognoz: Papiller tiroid kanseri, tüm kanserler içinde en "şanslı" olarak kabul edilir. Hastaların

  %90'ı, başarılı bir tedavinin ardından normal ve sağlıklı bir yaşam sürdürür.

 

2. Folliküler Tiroid Kanseri: Teşhisi Zor Olan Tip

 

Bu grup, tüm tiroid kanserlerinin yaklaşık %10'unu oluşturur.

• Kimlerde Görülür?: Daha çok 40-60 yaş arası kadınlarda görülür.

• Özellikleri ve Teşhisi: Folliküler kanserler, tanısı en zor konan gruptur. Ne ameliyat öncesi yapılan ince iğne biyopsisi ne de ameliyat sırasında yapılan hızlı inceleme (frozen section) ile kesin kanser tanısı koymak mümkün değildir. Kesin tanı, yalnızca ameliyatla alınan kitlenin patolojik incelenmesiyle konulabilir. Eğer hücreler kitleyi çevreleyen kapsülü delip dışarı çıkmışsa

  folliküler kanser, kapsül sağlamsa iyi huylu folliküler adenom tanısı konur.

• Tedavi ve Prognoz: Tedavisi, papiller tipte olduğu gibi total tiroidektomidir. Kapsül istilası yapmış kanser durumunda, tümör büyüklüğüne bakılmaksızın ameliyat sonrası radyoaktif iyod tedavisi uygulanır. Hastaların

  %80'i, başarılı bir tedavi sonrası normal ve sağlıklı yaşamlarına devam eder.

 

3. Medüller Tiroid Kanseri: Genetik Geçiş Gösteren Tip

 

Bu tip, tiroid kanserlerinin yaklaşık %5'ini oluşturur.

• Kimlerde Görülür?: İki farklı şekilde ortaya çıkar.

  Ailevi (genetik geçişli) tipleri 1-20 yaş arasında görülürken, ailevi olmayan tipleri 40 yaşından sonra ve genellikle lenf bezlerine metastaz yapmış olarak ortaya çıkar.

• Tedavi Yaklaşımı: Tedavisi, total tiroidektomi ve tümörün olduğu tarafa lenf disseksiyonu yapılmasıdır. Bu kanser türü, diğer tiroid hücrelerinden farklı bir hücreden köken aldığı için iyot tutamaz; bu nedenle ameliyat sonrası radyoaktif iyod tedavisi

  kullanılmaz.

• Takip ve Prognoz: Takiplerinde kanda kalsitonin değeri ölçümü önemlidir. Hastaların yaklaşık

  %60'ı, başarılı bir tedavi sonrası sağlıklı yaşamlarını sürdürür.

 

4. Anaplastik Tiroid Kanseri: En Agresif Tip

 

Bu tip, tiroid kanserlerinin en "amansız" olanıdır ve vakaların yaklaşık %5'ini oluşturur.

• Kimlerde Görülür ve Nasıl Gelişir?: Genellikle 60 yaş sonrasında görülür. Çoğunlukla, uzun yıllar tedavisiz kalmış papiller veya folliküler kanserlerin aniden biyolojik davranış değiştirerek hızla büyümeye başlaması ile oluşur.

• Tedavi ve Prognoz: Bu vakalar genellikle teşhis edildiğinde cerrahi uygulanamayacak kadar ileri evrededir. Hastaları rahatlatmak ve şikayetlerini azaltmak amacıyla boyuna

  radyoterapi uygulanabilir. Prognozu diğer tiplere göre oldukça kötüdür.

 

Modern Cerrahi Notu: Günümüzde robotik cerrahi müdahaleler ile boyunda hiç iz bırakmadan tiroid ameliyatı yapmak mümkündür.

Bu içerik, Prof. Dr. Mete Düren'in web sitesinde (http://meteduren.com/) yer alan bilgilerden derlenmiştir.