Tarama programlarının yaygınlaşması hastalığın görülme sıklığını azaltmış olsa da, serviks kanseri hala küresel bir sağlık sorunudur. Dünya çapında her iki dakikada bir, bir kadın rahim ağzı kanseri nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Bu oran, onu dünya genelinde kansere bağlı ölümler arasında 3. sıraya yerleştirmektedir.

 

Hastalığın Arkasındaki Ana Neden: HPV Virüsü

 

Hemen hemen tüm rahim ağzı kanserlerinin arkasındaki temel neden,

Human Papilloma Virüs (HPV) adı verilen bir virüstür.

• Bulaşma Yolu: HPV, cinsel yolla bulaşan bir virüstür. Tam bir cinsel birleşme olmasa dahi, enfekte genital bölgelerin birbirine temasıyla ve tek bir cinsel temasla bile bulaşabilir.

• Vücuttaki Etkisi: Çoğu durumda, vücudun bağışıklık sistemi bu virüsü kendi kendine yok edebilir. Ancak bağışıklık sisteminin zayıf olduğu veya virüsün vücutta kalıcı olduğu durumlarda, virüs normal hücrelerin içine yerleşerek bu hücrelerin anormal gelişmesine, yani kanserleşmesine neden olur.

• HPV Tipleri ve Aşı: Yaklaşık 100 farklı HPV tipi bulunmaktadır ve bunların yaklaşık 80'i rahim ağzı kanseri için risk oluşturur. Kansere neden olmayan bazı tipleri ise genital bölgede siğillere yol açar. Rahim ağzı kanserlerinin %70'inden ve genital siğillerin %90'ından sorumlu olan en tehlikeli tipler (HPV tip 16 ve 18) için aşı geliştirilmiştir.

 

Diğer Önemli Risk Faktörleri

 

HPV ana neden olsa da, bazı diğer faktörler de kanser gelişme riskini artırabilir:

• Cinsel Öykü: HPV cinsel yolla bulaştığı için, ilk cinsel ilişkinin erken yaşta olması, çok sayıda cinsel partnere sahip olmak veya partnerinin çok sayıda partneri olması ve cinsel ilişki sırasında prezervatif gibi koruyucu yöntemlerin kullanılmaması riski artırmaktadır.

• Doğum Sayısı: 7 veya daha fazla hamilelik geçiren kadınlarda rahim ağzı kanseri riski artmaktadır.

• Doğum Kontrol Hapları: Doğum kontrol haplarının 5 yıldan uzun süre kullanılması riski artırabilmektedir.

• Genetik Yatkınlık: Anne veya kız kardeşte rahim ağzı kanseri öyküsü olması, kişinin hastalığa yakalanma riskini artırır.

• Sigara Kullanımı: Sigara içmek, rahim ağzı kanserine yakalanma riskini 2 kat artırmaktadır.

• Beslenme: Sebze ve meyveden fakir bir diyet, özellikle A ve C vitamini eksiklikleri riski artırır.

• Tarama Yaptırmamak: Rahim ağzındaki kanser öncüsü hücresel değişiklikler, PAP-Smear testi ile kolayca tespit edilebilmektedir. Düzenli jinekolojik muayene ve PAP-Smear testini yaptırmayan kadınlarda risk önemli ölçüde artmaktadır.

 

Korunma ve Erken Teşhis: En Güçlü Silahınız

 

Serviks kanseri büyük oranda önlenebilir bir hastalıktır. İşte atabileceğiniz adımlar:

1. HPV Aşısı: Kansere Karşı Kalkan

• Rahim ağzı kanserine neden olan HPV tipleri için geliştirilmiş aşıları yaptırın.

• Aşının en yüksek düzeyde koruma sağlaması için henüz cinsel hayata başlamamış kişilere uygulanması idealdir. Bu nedenle 9-26 yaş arası, özellikle cinsel hayatı başlamamış genç kızlarda yapılması önerilmektedir.

• 0, 1 ve 6. aylarda olmak üzere toplam üç doz şeklinde uygulanan HPV aşısının, kansere en sık neden olan virüs tiplerine karşı yüksek koruyuculuk sağladığı bilinmektedir.

2. Güvenli Cinsel Yaşam ve Sağlıklı Alışkanlıklar

• Cinsel ilişki sırasında prezervatif gibi koruyucu yöntemler kullanın ve güvenli cinsel ilişkiler yaşayın.

• Sigaradan ve sigara dumanından uzak durun.

• Sebze ve meyveden zengin bir diyetle beslenin.

• Doğum kontrol haplarını mutlaka hekiminize danışarak ve onun kontrolünde kullanın.

3. Düzenli Tarama Programları: Hayat Kurtaran Testler Rahim ağzı kanseri tarama programlarını bilmek ve düzenli olarak testlerinizi yaptırmak hayati önem taşır. Önerilen tarama takvimi şu şekildedir:

• 21-29 Yaş Arası: Her 3 yılda bir PAP-Smear testi yaptırılmalıdır. Bu, ilk cinsel ilişkiden itibaren 29 yaşına kadar olan dönemi de kapsar.

• 30-65 Yaş Arası: Tercihen her 5 yılda bir HPV testi ve PAP-Smear testinin birlikte (Co-testing) yapılması önerilir. Alternatif olarak, her 3 yılda bir sadece PAP-Smear testi de yapılabilir.

• 65 Yaş Üzeri: Eğer bir kadın son 10 yıl içinde düzenli tarama yaptırmış ve üst üste iki kez negatif HPV testi veya üç kez negatif PAP-Smear testi sonucuna sahipse, tarama programından çıkarılabilir.