​

​

​

​

​

​

​

​

​

 

Risk Faktörleri: Kapsamlı Bir Bakış

 

Meme kanseri riskini artıran faktörler, değiştirilebilen ve değiştirilemeyen olarak iki ana gruba ayrılır.

Değiştirilemeyen Risk Faktörleri

• Cinsiyet: Kadın olmak, en önemli risk faktörüdür. Meme kanseri, kadınlarda erkeklere göre 100 kat daha fazla görülür.

• Yaş: Yaş ilerledikçe risk artar. Meme kanserlerinin %80'i menopoz sonrası dönemde görülür ve vakaların üçte ikisi 55 yaş üzerindedir.

• Genetik Yatkınlık: Tüm meme kanserlerinin yaklaşık %5-10'u kalıtsal bir özellik gösterir. Özellikle

  BRCA1 ve BRCA2 genlerindeki mutasyonlar riski ciddi şekilde artırır.

• Aile Öyküsü: Meme kanseri vakalarının %20-30'unda aile öyküsü bulunmaktadır. Birinci dereceden akrabalarınızda (anne, kız kardeş) meme kanseri varsa, sizin de riskiniz artar ve kontrollere daha fazla önem vermeniz gerekir.

• İyi Huylu Meme Hastalıkları: Geçmişte memede kist, fibroadenom veya hiperplazi gibi iyi huylu hastalıkların teşhis edilmiş olması, gelecekteki meme kanseri riskini artırabilir.

• Adet ve Menopoz Yaşı: İlk adetini erken yaşta görenler ve 55 yaşından sonra menopoza girenler, hayat boyu daha uzun süre östrojen hormonuna maruz kalacakları için riskleri daha fazladır.

• Irk ve Etnik Köken: Beyaz ırka mensup kadınlarda risk daha fazladır.

Değiştirilebilir (Yaşam Tarzına Bağlı) Risk Faktörleri

• İlk Doğum Yaşı: İlk doğumunu 30 yaşından sonra yapan kadınlarda risk daha fazladır.

• Emzirme: Emzirmenin meme kanserine karşı koruyucu bir etkisi vardır.

• Doğum Kontrol Hapları: 10 yıldan daha uzun süre ve özellikle genç yaşta kullanılmaya başlandığında meme kanseri ve kalp krizi riskini artırır.

• Menopoz Sonrası Hormon Tedavisi: Menopoz şikayetlerini azaltmak için 5 yıl veya daha uzun süre östrojen ve progesteron içeren ilaçları kullanan kadınlarda meme kanseri ve rahim kanseri riski artar.

• Beslenme ve Kilo: Menopoz öncesi dönemde aşırı zayıf olmak ve menopoz sonrası dönemde ideal kilonun üzerinde olmak riski artırır. Menopoz sonrası dönemde aşırı kilolar ve özellikle yağ dokusu, vücutta fazla miktarda östrojen hormonu üretilmesine neden olur. Sebzeden zengin bir diyetin ise koruyucu etkisi vardır.

• Alkol Kullanımı: Günde bir kadehten fazla alkol tüketimi, östrojen hormonu düzeyini artırdığı için kanser gelişim riskini yükseltir.

 

Korunma ve Erken Teşhis: Hayat Kurtaran Yöntemler

 

Meme kanserini kesin olarak önlemenin bilinen bir yolu olmasa da, yaşam tarzınızda yapacağınız değişikliklerle riskinizi azaltabilir ve erken teşhis yöntemleriyle hastalığı en erken evrede yakalayabilirsiniz.

Yaşam Tarzı Önerileri

• Fiziksel Olarak Aktif Olun: Günde 45-60 dakika egzersiz yapın. Kısa mesafeleri yürümek, asansör yerine merdiven kullanmak gibi basit alışkanlıklar edinin.

• İdeal Kilonuzu Koruyun: Sağlıklı bir kiloda kalmak, özellikle menopoz sonrası riski azaltır.

• Sağlıklı Beslenin: Aşırı yağlı gıdalardan kaçının, sebze ve meyveden zengin beslenin.

• Doğum ve Emzirme: Mümkünse ilk doğumunuzu 30 yaşından önce yapmaya ve bebeğinizi emzirmeye gayret edin.

• İlaç Kullanımı: Doğum kontrol haplarını ve menopoz sonrası hormon tedavilerini doktorunuza danışmadan ve uzun süreli kullanmaktan kaçının.

Erken Tanı ve Tarama Programları Meme kanserinin erken tanısı için üç temel yöntem vardır. Bu yöntemleri düzenli olarak uygulamak hayati önem taşır:

• Her Ay Kendi Kendine Meme Muayenesi (KKMM): Her kadının kendi kendine yapması gereken temel kontrol.

• 20-40 Yaş Arası: Yılda bir kez bir doktor tarafından klinik meme muayenesi ve meme ultrasonu.

• 40 Yaş Sonrası: Yılda bir kez ultrason eşliğinde mamografi. (Doktorunuz, düzenli kontrollerinizin sonucuna göre mamografinin 2 yılda bir yapılmasının yeterli olabileceğini önerebilir.)

 

Kendi Kendine Meme Muayenesi (KKMM): Adım Adım Uygulama Rehberi

 

Kendi kendine meme muayenesi, erken teşhisteki en önemli ve ilk adımdır. Meme dokunuzu iyi tanırsanız, oluşabilecek en küçük bir değişikliği bile hemen fark edebilirsiniz. Bu muayene için her ay kendinize sadece 10 dakika ayırmanız yeterlidir.

Ne Zaman Yapılmalı?

• Menopoz Öncesi: Her ay, adetinizin bitiminden bir hafta sonra, yani memelerdeki şişlik ve hassasiyetin en az olduğu dönemde yapmalısınız.

• Menopoz Sonrası: Her ayın sizin için hatırlaması kolay, sabit bir gününü (örneğin her ayın ilk günü) seçerek bu muayeneyi yapmalısınız.

Unutmayın; erken tanı hayat kurtarır ve hayat parmaklarınızın ucundadır. Herhangi anormal bir bulguya rastladığınızda panik yapmadan mutlaka hekiminize muayene olunuz.

Aşama 1: Gözle Muayene (Ayna Karşısında) Belden yukarısı çıplak olacak şekilde bir aynanın karşısına geçin.

1. Kollar Yanda: Kollarınız iki yanda serbestçe sarkık dururken, memelerinizi dikkatlice inceleyin. Memelerin boyutunda, şeklinde, simetrisinde bir değişiklik, birinde anormal büyüme veya sarkıklık, ciltte içe doğru çekilme, buruşma, portakal kabuğu görünümü, meme uçlarında asimetri veya renk değişikliği olup olmadığını kontrol edin.

2. Kollar Başın Arkasında: Ellerinizi başınızın arkasında kenetleyin ve göğüs kaslarınızı gererek aynı kontrolleri tekrarlayın.

3. Kollar Belde: Ellerinizi belinize koyun, omuzlarınızı ve dirseklerinizi hafifçe öne doğru eğerek göğüs kaslarınızı sıkın ve aynı değişiklikler için memelerinizi tekrar gözlemleyin. Bu pozisyon, ciltteki veya meme dokusundaki küçük çekintileri daha belirgin hale getirebilir.

Aşama 2: Elle Muayene (Dokunarak) Bu aşamayı duşta veya yatarak yapabilirsiniz. Duşta, sabunlu ve ıslak cildin kayganlığı, muayeneyi kolaylaştırır.

1. Duşta Muayene: Sağ memenizi muayene etmek için sağ kolunuzu başınızın üzerine koyun. Sol elinizin işaret, orta ve yüzük parmaklarının iç, hassas kısımlarını kullanarak muayeneye başlayın. Meme ucundan başlayarak, memenizin tamamını kaplayacak şekilde dışarı doğru dairesel hareketlerle bastırarak muayene edin. Meme dokusu içinde elinize gelen anormal bir sertlik, kitle veya farklı bir bölge olup olmadığını kontrol edin. Aynı işlemi koltuk altı bölgeniz için de tekrarlayın. Ardından sol memeniz için aynı adımları tekrarlayın.

2. Yatarak Muayene: Sırt üstü yatın ve muayene edeceğiniz memenin olduğu taraftaki omuz altına küçük bir yastık koyarak o memenin daha iyi yayılmasını sağlayın. Yine aynı el ve parmak tekniği ile duşta yaptığınız dairesel hareketleri tekrarlayarak memenizi ve koltuk altınızı kontrol edin.

3. Meme Ucu Kontrolü: Son olarak, her iki meme ucunuzu baş ve işaret parmaklarınızla hafifçe sıkarak kanlı veya şeffaf herhangi bir akıntı olup olmadığını kontrol edin.