​

​

​

​

​​

​

​

​

​

​

 

Tehdidi Anlamak: Risk Faktörleri Nelerdir?

 

Akciğer kanserinin gelişiminde rol oynayan pek çok faktör bulunmaktadır. Bunları bilmek, korunma yolunda atılacak ilk adımdır.

Tütün ve Duman: Baş Sorumlu

• Aktif İçicilik: Sigara, puro ve pipo gibi tütün ürünlerinin tüketimi, akciğer kanserlerinin ezici bir çoğunluğundan sorumludur. Her 10 akciğer kanseri vakasından 9'unun arkasında sigara bulunmaktadır. Bir içicinin kansere yakalanma riski; sigaraya başlama yaşı, ne kadar süredir ve günde kaç adet içtiği, dumanı ne kadar derin çektiği gibi faktörlere bağlı olarak artar.

• Pasif İçicilik: Sigara içilmeyen ortamlarda bulunan ancak tütün dumanına maruz kalan "pasif içicilerin" de akciğer kanserine yakalanma riski belirgin şekilde artmaktadır.

Görünmez Tehlikeler: Çevresel ve Mesleki Riskler

• Asbest: Gemi inşaatı, madencilik, yalıtım ve fren tamiri gibi endüstrilerde kullanılan asbeste maruz kalan kişilerde, maruz kalmayanlara göre akciğer kanseri gelişme riski 7 kat daha fazladır.

• Radon Gazı: Toprakta doğal olarak bulunan, kokusuz ve radyoaktif bir gazdır. Uranyum içeriği zengin bölgelerdeki topraktan evlerin içine sızabilir ve solunum yoluyla akciğer kanseri riskini artırabilir. Bazı kaynaklar, radonu sigaradan sonraki en önemli risk faktörü olarak belirtmektedir.

• Kimyasallar ve Hava Kirliliği: Arsenik, berilyum, kadmiyum, kömür ve dizel ürünleri gibi kimyasalların uzun süre solunması da riski artıran faktörler arasındadır.

Kişisel Sağlık Geçmişi: Vücudun Hafızası

• Kronik Akciğer Hastalıkları: Geçmişte verem (tüberküloz) gibi hastalıklar geçirmiş olmak, akciğer dokusunda kanser gelişimi için bir zemin oluşturabilir.

• Radyoterapi Öyküsü: Meme kanseri veya Hodgkin hastalığı gibi nedenlerle göğüs bölgesine radyoterapi (ışın tedavisi) uygulanmış olması, riski artırabilir.

• Geçirilmiş Akciğer Kanseri: Daha önce akciğer kanseri nedeniyle tedavi görmüş kişilerde, ikinci bir kanser gelişme riski bulunur. Sigara içmeye devam etmek bu riski daha da yükseltir.

Genetik Miras

• Gen Mutasyonları: Yapılan araştırmalar, bazı genetik değişikliklerin ve mutasyonların akciğer kanseri gelişiminde rol oynadığını göstermektedir. Bu mutasyonların tespiti, aynı zamanda "akıllı ilaç" gibi hedefe yönelik tedavilerin seçiminde de kritik bir rol oynar.

 

Vücudunuzun Sinyalleri: Akciğer Kanseri Belirtileri

 

Akciğer kanseri erken evrelerde belirgin bir şikayete yol açmayabilir. Ancak aşağıdaki belirtiler konusunda dikkatli olmak hayati önem taşır:

• Geçmeyen veya giderek kötüleşen öksürük.

• Var olan kronik öksürüğün karakterinde bir değişiklik olması.

• Nefes darlığı.

• Öksürükle birlikte kanlı balgam çıkarmak.

• Nefes alırken veya öksürürken göğüste ağrı veya acı hissi.

• İştahsızlık ve istemsiz kilo kaybı.

• Sürekli yorgunluk ve bitkinlik hissi.

• Tedaviye rağmen iyileşmeyen veya sık tekrarlayan göğüs enfeksiyonları.

• Ses kısıklığı veya seste çatallaşma.

• Yutma güçlüğü.

• Yüz veya boyunda şişkinlik.

• Parmak uçlarının şişip yuvarlaklaşması ve tırnakların bombeli bir görünüm alması (çomak parmak).

• Hastalığın kemik, karaciğer veya beyin gibi başka organlara yayılmasına bağlı olarak kemik ağrıları, denge kaybı, görme veya işitme sorunları gibi nörolojik problemler.

 

Korunma: Kontrolü Ele Almak

 

Akciğer kanserinden korunmak ve riski azaltmak için atılabilecek pek çok adım vardır.

Sigarayı Bırakmak: Hayata Atılan En Sağlam Adım Sigara ve tütün ürünlerini kullanmayın; kullanıyorsanız mutlaka bırakın. Sigarayı bıraktıktan sonra vücudunuzda yaşanacak olumlu gelişmeler şunlardır:

• 2 saat sonra: Nikotin vücudunuzu terk etmeye başlar.

• 6 saat sonra: Kalp atış hızı ve kan basıncı düşmeye başlar.

• 12 saat sonra: Kandaki zehirli karbonmonoksit temizlenir ve akciğerler daha verimli çalışır.

• 2 gün sonra: Tat ve koku duyularınız keskinleşir.

• 2-12 hafta sonra: Kan dolaşımı iyileşir, yürüme ve koşma gibi fiziksel aktiviteler kolaylaşır.

• 3-9 hafta sonra: Öksürük, nefes darlığı gibi şikayetler azalır ve akciğerleriniz güçlenir.

• 5 yıl sonra: Kalp krizi riski yarı yarıya azalır.

• 10 yıl sonra: Akciğer kanseri riski yarıya inerken, kalp krizi riski hiç sigara içmemiş birininkiyle aynı seviyeye düşer.

• 15 yıl sonra: Akciğerleriniz sigaranın etkilerinden tamamen temizlenmiş olur.

Diğer Koruyucu Adımlar

• Sigara içilen ortamlardan kesinlikle uzak durun.

• Mesleki ve çevresel risk faktörlerini (asbest, kimyasallar vb.) ortadan kaldırın veya azaltın.

• Özellikle açık havada düzenli egzersiz ve yürüyüşler yapın.

• Mevsiminde yetişmiş taze sebze ve meyvelerle zenginleştirilmiş bir beslenme düzeni benimseyin.

• Doğru nefes alma egzersizleri yaparak gün içinde vücudunuza yeterli oksijen aldığınızdan emin olun.

 

Risk Grubunda mısınız? Düzenli Kontrolün Önemi

 

Risk faktörlerini bilmek ve risk grubunda yer alıyorsanız düzenli sağlık kontrollerinizi yaptırmak kritik öneme sahiptir. Aşağıdaki gruplara dahilseniz kontrollerinizi ihmal etmemelisiniz:

• Yoğun sigara içenler.

• Meslekleri gereği çeşitli kimyasal maddelere maruz kalanlar.

• Son 15 yıl içinde sigarayı bırakmış olanlar.

• 55 ila 80 yaş arasında olan kişiler.