​

 

Görülme Sıklığı ve İstatistikler

 

Çocuklarda kanser görülme oranı, yetişkinlere kıyasla oldukça düşüktür. Ülkemizde her yıl teşhis edilen tüm kanser vakalarının yaklaşık %2'sini çocukluk çağı kanserleri oluşturmaktadır. Bu da Türkiye'de her yıl yaklaşık 4.700 çocuğun kanser tanısı aldığı anlamına gelmektedir.

 

En Sık Görülen Çocukluk Çağı Kanser Türleri

 

Çocukluk çağında görülen kanserler çeşitlilik göstermekle birlikte, bazı türler daha yaygındır:

• Lösemiler (Kan Kanserleri): Çocukluk çağı kanserlerinin en sık görülen türüdür ve tüm vakaların yaklaşık %30'unu oluşturur. Kanın üretildiği kemik iliğinde başlar ve anormal kan hücrelerinin kontrolsüz bir şekilde çoğalmasıyla karakterizedir.

• Merkezi Sinir Sistemi (MSS) Tümörleri: İkinci en sık görülen gruptur ve vakaların yaklaşık %20'sini kapsar. Beyin ve omurilikte gelişen bu tümörler, bulundukları bölgeye göre baş ağrısı, kusma, denge sorunları gibi belirtilere yol açabilir.

• Lenfomalar ve Diğer Solid Tümörler: Geriye kalan %70'lik kısmı lenfoma (lenf bezleri kanseri) ve solid (katı) tümörler oluşturur. Solid tümörler, sinir sistemi, böbrekler, kaslar ve kemikler gibi çeşitli organ ve dokulardan kaynaklanabilirler.

 

Risk Faktörleri: Çocuklarda Kansere Ne Sebep Olur?

 

Yetişkinlerde olduğu gibi, çocukluk çağı kanserlerinin gelişiminde de hem yapısal (genetik) hem de çevresel faktörlerin bir arada rol oynadığı düşünülmektedir.

• Yapısal (Genetik) Nedenler:

  • Ailevi Yatkınlık: Ailede kanser öyküsünün bulunması.

  • Genetik Bozukluklar: Down sendromu gibi bazı doğumsal sendromlar ve genetik bozukluklar.

  • Bağışıklık Sistemi Bozuklukları: Bağışıklık sisteminin doğuştan zayıf olması veya düzgün çalışmaması.

• Çevresel Nedenler:

  • Fiziksel Faktörler: Yüksek dozda radyasyona maruz kalma.

  • Kimyasal Faktörler: Bazı ilaçlar, endüstriyel kimyasallar ve tarım ürünleri.

  • Biyolojik Faktörler: Epstein-Barr gibi bazı virüsler.

  • Beslenme: Sağlıksız ve dengesiz beslenme alışkanlıkları.

 

Önemli Bir Not: Akraba evlilikleri, genetik bozuklukların çocuğa geçme riskini artırdığı için çocukluk çağı kanserlerinde önemli bir risk faktörüdür. Bu nedenle, akraba evliliklerinden kaçınmak en önemli koruyucu önlemlerden biridir.

 

Ebeveynler İçin Hayati Bilgi: Belirtiler Nelerdir?

 

Yetişkin kanserlerinde kullanılan erken tanıya yönelik tarama testleri (mamografi, kolonoskopi vb.) çocukluk çağı kanserleri için mevcut değildir. Bu nedenle, ebeveynlerin aşağıdaki belirtiler konusunda dikkatli ve bilinçli olması, erken teşhis için kritik önem taşır.

Genel Belirtiler:

• Soluk bir cilt ve normalin üzerinde bir halsizlik hali.

• Sebebi açıklanamayan sık ateşlenme.

• Kilo kaybı ve bebeklerde emmeme.

Kan ve Dolaşım Belirtileri:

• Ciltte kolayca oluşan morluklar ve çürükler.

• Sık tekrarlayan burun ve diş eti kanamaları.

• İdrar veya dışkıda kan görülmesi.

Vücuttaki Şişlikler:

• Boyun, koltuk altı veya kasık bölgelerindeki lenf bezlerinde genellikle ağrısız şişlikler.

• Vücudun herhangi bir yerinde (karın, kol, bacak, sırt vb.) ele gelen kitle veya şişlik.

Nörolojik (Sinir Sistemi) Belirtileri:

• Özellikle sabahları belirgin olan ve kusmanın eşlik ettiği baş ağrıları.

• Görme bozuklukları, gözlerde kayma veya göz bebeklerinin ışıkta kedi gözü gibi anormal parlaması.

• Göz çevrelerinde koyu renkli halkalar veya morluklar.

• Dengesizlik, yürüme bozuklukları veya ateşsiz havale geçirme.

• Bebeklerde başını dik tutma, oturma, yürüme gibi motor becerilerde gecikme yaşanması.

Diğer Belirtiler:

• Nefes darlığına yol açan ve uzun süredir geçmeyen öksürük.

• Kemiklerde veya eklemlerde geçmeyen ağrılar.

• İdrar yapma veya dışkılamada zorluk, kabızlık veya ishal gibi bağırsak alışkanlıklarında ani değişiklikler.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı? Eğer çocuğunuzda

birkaç haftadan uzun süren, basit tedavilere (antibiyotik, ateş düşürücü vb.) yanıt vermeyen ve kan sayımı gibi testlerle açıklanamayan belirtiler varsa, mutlaka bir çocuk onkoloji-hematoloji uzmanının bulunduğu tam teşekküllü bir hastaneye başvurulmalıdır.

 

Modern Tedavi Yaklaşımları

 

Çocuk kanserlerinin tedavisi, multidisipliner bir yaklaşım gerektirir. Tedavi planı; hastanın yaşına, kanserin tipine, konumuna ve yayılım durumuna (evresine) göre kişiye özel olarak belirlenir. Bu süreçte genellikle birden fazla tedavi modeli birlikte veya art arda kullanılır.

 

Tümör Konseyleri: Çocuk onkoloji-hematoloji uzmanları, çocuk cerrahları ve radyasyon onkoloji uzmanları gibi farklı alanlardan doktorlar bir araya gelerek "Tümör Konseyleri" oluşturur. Bu konseylerde hastanın durumu tüm yönleriyle değerlendirilir ve en uygun tedavi stratejisi ortak bir kararla belirlenir.

Başlıca Tedavi Yöntemleri:

1. Kemoterapi: Kanser hücrelerini yok etmek veya büyümelerini durdurmak için kullanılan ilaç tedavisidir.

2. Radyoterapi (Işın Tedavisi): Yüksek enerjili ışınlar kullanılarak kanser hücrelerinin hedeflendiği ve yok edildiği bir tedavi yöntemidir.

3. Cerrahi Tedavi: Kanserli tümörün ameliyat ile vücuttan çıkarılmasıdır.

4. Kemik İliği / Kök Hücre Nakli: Özellikle lösemi gibi hastalıklarda, hastalıklı kemik iliğinin sağlıklı kök hücrelerle değiştirilmesi işlemidir.

5. Destek Tedavisi: Tedavinin yan etkilerini (ağrı, bulantı, enfeksiyon vb.) yönetmek ve hastanın yaşam kalitesini artırmak için uygulanan tüm tedavileri kapsar.